Sao mai và sao hôm

Sao mai và sao hôm là mô hình ba cây nến. Sao mai xuất hiện sau một đợt giảm, sao hôm sau một đợt tăng. Cấu trúc: một nến dài theo xu hướng, một nến nhỏ nằm ở hoặc dưới (sao mai) hoặc ở hoặc trên (sao hôm) mức đóng cửa của nến đầu, rồi một nến dài ngược chiều đóng cửa quá điểm giữa thân nến đầu. Trên dữ liệu của trang, quy tắc tìm thấy 3 sao hôm và 0 sao mai. Mô hình chỉ hoàn chỉnh khi cây nến thứ ba đóng cửa.

Cấu trúc của sao mai và sao hôm

Sao mai (quy tắc MS-1): cây thứ nhất là nến giảm có thân ít nhất 1 ATR; cây thứ hai là nến nhỏ có thân không quá 35 phần trăm thân cây đầu và nằm ở hoặc dưới giá đóng cửa của cây đầu; cây thứ ba là nến tăng có thân ít nhất 1 ATR và đóng cửa trên điểm giữa thân cây đầu; và giá đóng cửa của phiên ngay trước ba cây nến thấp hơn ít nhất 2 ATR so với mức đóng cửa cao nhất của 5 phiên gần đó. Sao hôm (MS-2) là bản đối xứng: nến tăng dài, nến nhỏ ở hoặc trên giá đóng cửa của cây đầu, nến giảm dài đóng cửa dưới điểm giữa thân cây đầu, sau một đợt tăng.

Mô hình hoàn chỉnh khi cây thứ ba đóng cửa. Quy tắc không đòi hỏi khoảng trống giá giữa các cây nến; điều kiện về vị trí của thân cây thứ hai đã đủ để tách nó khỏi cây đầu.

Vai trò của từng cây nến

Cây thứ nhất cho thấy xu hướng hiện tại vẫn mạnh: nến giảm dài cho sao mai, nến tăng dài cho sao hôm. Cây thứ hai là dấu hiệu đầu tiên của sự do dự: nhỏ, và nằm trên mức đóng cửa của cây đầu (với sao hôm) hoặc dưới (với sao mai). Cây thứ ba là cây đảo chiều, và đóng cửa quá điểm giữa thân cây đầu.

Nếu cây thứ ba không đóng quá điểm giữa, mô hình không đạt quy tắc, dù hình dạng có vẻ tương tự.

Sao mai: quy tắc không tìm thấy lần nào

Quy tắc MS-1 không tìm thấy sao mai nào trong 11.375 phiên của năm công cụ (quỹ chỉ số VN30 và bốn cổ phiếu) trong 10 năm. Vì vậy trang này không có biểu đồ sao mai. Đây là kết quả của phép tìm kiếm, không phải thiếu sót của trang.

Kết quả đó cho thấy mô hình ba cây nến với hai thân nến ít nhất 1 ATR, cộng thêm đợt giảm ít nhất 2 ATR trước đó, hiếm đến mức có thể không xuất hiện trên dữ liệu ngày của năm công cụ. Chúng tôi không nới lỏng ngưỡng để tạo ra một ví dụ.

Sao hôm: ba lần, trên hai công cụ

Quy tắc MS-2 tìm thấy 3 sao hôm (Vietcombank 1, Hòa Phát 2). Chỉ có hai công cụ có lần nào; ba công cụ còn lại không có.

Biểu đồ là lần chọn vì sạch nhất theo thước đo của chính quy tắc trên Tập đoàn Hòa Phát, hình thành ngày 25 tháng 11 năm 2020 (đường chấm dọc); ba cây nến được tô sáng là ba bộ phận của mô hình. Phiên kế tiếp (ngày 26 tháng 11 năm 2020) giá đóng cửa giảm 1,40% so với giá đóng cửa của cây thứ ba, và mười phiên sau (ngày 9 tháng 12 năm 2020) tăng 8,15%.

Sau mô hình này giá không đi theo cách đọc của sách giáo khoa trong mười phiên, và đó là điều cần ghi nhớ. Trên biểu đồ này nến tăng (đóng cửa cao hơn mở cửa) được vẽ rỗng và nến giảm (đóng cửa thấp hơn mở cửa) được vẽ đặc, nên "nến xanh" và "nến đỏ" trong văn bản tương ứng với nến rỗng và nến đặc.

Vì sao mô hình chỉ hoàn chỉnh khi cây thứ ba đóng cửa

Trong lúc hình thành, cây thứ ba có thể thay đổi cho đến khi đóng cửa: giá có thể tăng lên rồi giảm xuống, hoặc ngược lại. Chỉ khi nó đóng cửa mới biết thân có đủ dài và đóng quá điểm giữa hay không.

Vì vậy nhiều người nhầm khi gọi hai cây nến đầu là sao mai hay sao hôm. Chờ cây thứ ba đóng cửa là một phần của định nghĩa, không phải sự thận trọng thêm.

Giới hạn của sao mai và sao hôm

Sao mai và sao hôm mô tả hành động giá trong ba phiên, không phải hệ thống giao dịch. Không có giá mục tiêu hay điểm dừng lỗ nào được suy ra từ chúng, và mô hình không nói trước đợt đảo chiều sẽ lớn đến đâu.

Số lần tìm thấy (3 sao hôm, 0 sao mai) quá nhỏ để rút ra kết luận về bất cứ điều gì ngoài việc mô hình này hiếm khi thỏa quy tắc chặt.

Cách tự kiểm tra một sao hôm trên biểu đồ

Hãy tìm ba cây nến liên tiếp. Cây đầu là nến tăng có thân ít nhất 1 ATR. Cây giữa có thân không quá 35 phần trăm thân cây đầu, và thân của nó nằm ở hoặc trên giá đóng cửa của cây đầu. Cây cuối là nến giảm có thân ít nhất 1 ATR và đóng cửa dưới điểm giữa thân cây đầu.

Rồi nhìn lại: giá đóng cửa của phiên ngay trước ba cây nến phải cao hơn ít nhất 2 ATR so với mức đóng cửa thấp nhất của 5 phiên gần đó. Thiếu bất kỳ điều kiện nào, ba cây nến chỉ là ba cây nến.

Vì sao ba cây nến hiếm hơn hai cây nến

Mỗi điều kiện thêm vào làm số lần tìm thấy giảm đi. Doji chỉ có một điều kiện hình dạng và xuất hiện 269 lần; nhấn chìm cần hai cây nến và xuất hiện 20 và 8 lần; sao hôm cần ba cây nến với hai thân lớn và xuất hiện 3 lần; sao mai không xuất hiện lần nào.

Đây không phải lập luận rằng mô hình càng hiếm càng đáng tin. Ngược lại: mô hình quá hiếm thì không có đủ ví dụ để nói gì về nó.

Thông điệp của một kết quả không tìm thấy

Nhiều tài liệu trình bày sao mai như một mô hình quen thuộc. Khi quy tắc được viết bằng con số và chạy trên mười năm dữ liệu ngày của năm công cụ, nó không tìm thấy lần nào. Điều đó không có nghĩa sao mai không tồn tại trên thị trường, mà có nghĩa định nghĩa chặt này không xuất hiện trên dữ liệu của trang.

Nếu bạn dùng định nghĩa lỏng hơn, bạn sẽ thấy nhiều "sao mai" hơn, nhưng đó là một mô hình khác, với quy tắc khác, và các con số của trang không áp dụng cho nó.

Nên đọc trang này thế nào

Hãy đọc trang này như một bài tập về định nghĩa. Bắt đầu từ quy tắc MS-2 in dưới biểu đồ, rồi đối chiếu từng điều kiện với ba cây nến được tô sáng. Sau đó đọc mười phiên kế tiếp như thông tin về lần xuất hiện duy nhất này.

Cuối cùng, nhớ rằng sao hôm tìm thấy ba lần trên hai công cụ là bằng chứng về độ hiếm, không phải bằng chứng về hiệu quả. Không có phép đo hiệu quả nào ở đây, và chúng tôi cố ý không thêm vào.