Mô hình nhấn chìm tăng

Mô hình nhấn chìm tăng gồm hai cây nến xuất hiện sau một đợt giảm giá. Cây thứ nhất là nến giảm, cây thứ hai là nến tăng có thân bao trọn thân của cây thứ nhất. So sánh chỉ dựa trên thân nến, không tính bóng. Mô hình này cho thấy người mua đã áp đảo người bán trong phiên thứ hai. Trang này đưa ngưỡng chính xác và một ví dụ thật.

Cấu trúc của mô hình nhấn chìm tăng

Quy tắc EN-1 (in dưới biểu đồ) đòi hỏi hai cây nến. Cây thứ nhất là nến giảm có thân ít nhất 0,3 ATR. Cây thứ hai là nến tăng có thân ít nhất 1 ATR và bao trọn thân cây thứ nhất: mở cửa bằng hoặc thấp hơn giá đóng cửa của cây thứ nhất, đóng cửa bằng hoặc cao hơn giá mở cửa của cây thứ nhất, và ít nhất một trong hai điều kiện phải là bất đẳng thức chặt.

Bóng nến không được tính. Chỉ có thân, tức khoảng cách giữa giá mở cửa và đóng cửa, được so sánh.

Bối cảnh sau một đợt giảm

Quy tắc cũng đo bối cảnh: giá đóng cửa của phiên ngay trước cặp nến phải thấp hơn ít nhất 2 ATR so với giá đóng cửa cao nhất của 5 phiên kết thúc tại đó. Không có đợt giảm đó, hai cây nến ngược chiều chỉ là hai cây nến bình thường và không được tính.

Đợt giảm càng rõ thì mô hình càng đáng chú ý, nhưng quy tắc chỉ kiểm tra ngưỡng tối thiểu ấy. Những yếu tố như vùng hỗ trợ hay tin tức thuộc về nhận định của người đọc và không nằm trong phép đếm.

So sánh thân nến, không phải bóng nến

Thân nến thể hiện khoảng cách giữa giá mở và đóng cửa, phản ánh phe nào kiểm soát phiên. Bóng nến ghi lại các mức giá cực đoan không giữ được. Vì vậy cây thứ hai có bóng ngắn hơn cây thứ nhất vẫn được tính nếu thân của nó bao trọn thân cây đầu.

Cách so sánh này cũng có nghĩa: nếu thân cây thứ hai chỉ bao một phần thân cây đầu thì chưa đủ. Khi kiểm tra bằng mắt, hãy so cụ thể giá mở và đóng cửa của hai cây nến thay vì chỉ nhìn chiều dài tương đối.

Ví dụ thật trên biểu đồ

Quy tắc EN-1 tìm thấy 20 lần nhấn chìm tăng ở năm công cụ trong 10 năm (quỹ chỉ số VN30 3, Vinamilk 9, Vietcombank 2, FPT 3, Hòa Phát 3). Biểu đồ là lần trên Vinamilk, chọn vì sạch nhất theo thước đo của chính quy tắc; nó hình thành ngày 15 tháng 8 năm 2019 (đường chấm dọc) và hai cây nến được tô sáng là cặp tạo nên mô hình. Phiên kế tiếp (ngày 21 tháng 8 năm 2019) giá đóng cửa tăng 1,56% so với giá đóng cửa của cây thứ hai, và mười phiên sau (ngày 6 tháng 9 năm 2019) tăng 0,66%.

Một lần xuất hiện không chứng minh mô hình hiệu quả hay không. Trên biểu đồ này nến tăng (đóng cửa cao hơn mở cửa) được vẽ rỗng và nến giảm (đóng cửa thấp hơn mở cửa) được vẽ đặc, nên "nến xanh" và "nến đỏ" trong văn bản tương ứng với nến rỗng và nến đặc. Biểu đồ của trang này không có cột khối lượng: lịch sử lưu chỉ gồm giá.

Giới hạn của mô hình nhấn chìm tăng

Nhấn chìm tăng là mô tả hành động giá trong hai phiên, không phải hệ thống giao dịch. Không có giá mục tiêu hay điểm dừng lỗ nào được suy ra từ nó.

Mô hình khá hiếm khi áp dụng ngưỡng chặt: 20 lần trong 11.375 phiên của năm công cụ. Các cổ phiếu lớn của cùng một thị trường thường chịu chung những biến động, nên các lần tìm thấy không hoàn toàn độc lập với nhau.

Khi nào mô hình nhấn chìm tăng không có ý nghĩa

Mô hình nhấn chìm tăng kém ý nghĩa hơn khi xuất hiện trong một thị trường đi ngang hoặc sau một đợt tăng dài. Nếu không có xu hướng giảm rõ ràng trước đó, mô hình không đại diện cho sự đảo chiều. Nó có thể chỉ là một dao động ngẫu nhiên trong một phạm vi giá.

Ngoài ra, nếu cây nến thứ hai có thân rất dài so với cây nến đầu tiên, điều đó có thể cho thấy sự phản ứng quá mức và giá có thể hồi lại. Người đọc nên xem xét toàn bộ bối cảnh thị trường, không chỉ riêng hai cây nến.

Nhà đầu tư cần đọc thân nến trước đó để xác định lực bán đã cạn

Mô hình nhấn chìm tăng chỉ có nghĩa khi nến giảm trước đó thể hiện được lực bán đang chiếm ưu thế. Nếu cây nến giảm có thân quá nhỏ, gần như không có biên độ, thì cây nến tăng bao trọn thân đó chưa nói lên được sự đảo chiều mạnh mẽ. Nhà đầu tư cần nhìn vào độ dài thân nến đầu tiên để đánh giá mức độ quyết liệt của phe bán trước khi phe mua phản công.

Trên thực tế, một cây nến giảm dài cho thấy người bán đã đẩy giá xuống đáng kể trong phiên. Khi cây nến tăng tiếp theo mở cửa thấp hơn hoặc bằng mức đóng cửa của cây giảm, rồi đóng cửa cao hơn mức mở cửa của cây giảm, điều đó chứng tỏ phe mua đã hấp thụ toàn bộ áp lực bán. Sự bao trọn thân nến không chỉ là hình dạng mà là bằng chứng về sự thay đổi cán cân quyền lực trên thị trường.

Nếu không xem xét kỹ thân nến trước, nhà đầu tư dễ nhầm lẫn với những cặp nến ngẫu nhiên không mang tín hiệu. Một cây nến tăng bao trọn một cây nến giảm nhỏ xíu trong một thị trường đi ngang không có nhiều giá trị. Do đó, việc đánh giá lực bán trước đó là bước đầu tiên để sàng lọc những mô hình nhấn chìm tăng thực sự đáng chú ý.

Mô hình nhấn chìm tăng xuất hiện sau một đợt giảm kéo dài thường đáng tin hơn

Bối cảnh xu hướng trước khi mô hình xuất hiện đóng vai trò then chốt. Một mô hình nhấn chìm tăng xuất hiện sau một đợt giảm giá kéo dài, có biên độ lớn, thường mang ý nghĩa đảo chiều mạnh mẽ hơn so với khi nó xuất hiện sau một đợt điều chỉnh ngắn. Nguyên nhân là sau một thời gian dài giảm, tâm lý bi quan đã được phản ánh phần lớn vào giá, và một tín hiệu mua mạnh có thể kích hoạt làn sóng chốt lời của phe bán và nhảy vào của phe mua.

Ngược lại, nếu mô hình xuất hiện chỉ sau vài phiên giảm nhẹ trong một xu hướng tăng dài hạn, nó có thể chỉ là một nhịp hồi phục tạm thời chứ không phải đảo chiều. Khi đó, lực bán có thể nhanh chóng quay trở lại và đẩy giá xuống tiếp. Nhà đầu tư cần xác định vị trí của mô hình trong bức tranh xu hướng lớn hơn để tránh hiểu sai tín hiệu.

Một cách để đánh giá mức độ giảm trước đó là quan sát số lượng nến giảm liên tiếp hoặc độ dốc của đường giá. Nếu giá đã giảm sâu và bắt đầu có dấu hiệu chững lại, thì một mô hình nhấn chìm tăng có thể là tín hiệu sớm của sự đảo chiều. Tuy nhiên, không nên quá phụ thuộc vào một mô hình đơn lẻ mà nên kết hợp với các yếu tố khác như ngưỡng hỗ trợ hoặc chỉ báo động lượng.

Đừng nhầm lẫn giữa nhấn chìm tăng và nến bao trọn một phần

Một sai lầm phổ biến là coi bất kỳ cây nến tăng nào có thân lớn hơn cây nến giảm trước đó đều là mô hình nhấn chìm tăng. Thực chất, mô hình này yêu cầu thân nến tăng phải bao trọn hoàn toàn thân nến giảm, nghĩa là giá mở cửa của nến tăng phải thấp hơn hoặc bằng giá đóng cửa của nến giảm, và giá đóng cửa của nến tăng phải cao hơn hoặc bằng giá mở cửa của nến giảm. Chỉ lớn hơn một chút chưa đủ để tạo thành nhấn chìm.

Việc bao trọn hoàn toàn thân nến trước cho thấy phe mua đã xóa sạch toàn bộ biến động giá của phiên giảm trước đó. Nếu thân nến tăng chỉ bao trọn một phần, thì vẫn còn một vùng giá mà phe bán kiểm soát trong phiên trước, và sự đảo chiều chưa được xác nhận mạnh mẽ. Do đó, nhà đầu tư cần kiểm tra kỹ mức giá mở cửa và đóng cửa của hai cây nến thay vì chỉ nhìn vào độ dài tương đối.

Trong thực tế, việc xác định chính xác mức giá mở cửa và đóng cửa có thể khó khăn nếu biểu đồ không hiển thị rõ ràng. Tuy nhiên, hầu hết các nền tảng giao dịch đều cho phép xem dữ liệu chi tiết của từng cây nến. Dành thời gian để xác minh điều kiện bao trọn sẽ giúp tránh những quyết định vội vàng dựa trên hình dạng gần đúng.